Kopla eta karnabal artien

Ondio Cochabamban gaz eta ZUEK??? Pantailan bestaldien badau norbaitt? Guk guria botakou eta ea animetan zarien zuena botaten.

Bi aste luze deskantzetan, inddarrak hartzen eta ekintza kulturalez disfrutetan. Aurreko atalien kontau zotzuegun irratixen egon ginela. Aste hontan berriz, kopla txapelketa bat eta Sacabako karnabaletako desfilia lehenengo ileratik bizitzeko aukeria euki dou. Bizi eta parte hartu. Kopletan epailien maixen jarritxa eta karnabaletako desfilien epaile lana eitten. Ederto!

Hementxe aurkezten dotzuegu familixako parasituak.

Cochabambako gure familixia; Mery, Fernando, Angela Maria, Natalia eta David. Ta beste bi parasito. Ez dakitt zer daukon familixa onek baina parasitoz beteta dau.

Hau ez da karnabaletako disfraza.
Hau txoliten jantzi tipikua da (bersiño dotorien)

Karnabal-karnabal..... oin dala hilabete hasi ginen ospaketan eta ondio ez die bukatu. Noiz bukatuko ete die? Ene, zenbat zerbeza erango zitzuzten honez gero bertakuek. Bueno eta guk be gure aportaziñua ein dou.
Ez ez, hau ez da Joseba Tapia. Honeik "Los solteritos" kopleruak die. Musika apur bateaz lagunduta bapateko koplak kantetan dittuzte. Guk tutik bez ez gauen ulertu, Quechua hizkuntzan abesten zauien eta. Aupa Braulio!
Han,han, han.... zein dau hor epaimahai artien?

Mutikuak Takypayanakusei begira. Generaziño berrirako kanteria.

Mutiko hau formal-formala ez zan ba!

Zerbezie eskutan, gerri mobimientue eta ahots txirriantie ezpainetan.

Hau da garbua eukena txolita honek. Gorputz espresiñuen, Euskal Herriko bertsolari ta koplarixei mila buelta emuten dotzie.

Ahotsana inkreiblia da, kriston emakumatzarrak eta ahots tinbrie Atxabaltako dultzaineruena baino aguduaua. Imaginau!

... bai,bai, ondo enfokauz gero argi ikusten da bera dala.
ulertu piperrik bez, baina ondo pasau...

Erantzunai itxoitten, ai, nahikua ahalegin ein daue baina aurtenguen ez daue premixoik etxera erungo.
Generaziño berrikuek bertsolari tankera geixau eukien.

Sacabako korsua. Atxabaltakuok ikasteko asko daukou ondio.

Zelabaixotakuek ezetz holako karrozaik ein?

Koreografixa ederrak preparau zittuzten. Ez zan izen samurra puntuak banaketia baina guk ahalegina ein gauen.

Bertakuek be adi-adi jarraittu euien konparsen fan etorrixek.

Miiiiiaaaaauuuuuu!

Bueno gaztiok, bagoiez Boliviako iparralderuntz. Ez dakigu karnabalek jarraittu eingozkuen edo behinguarren librauko garen eurena.

Miiiiiiiiiiiaaaaaaaaaaaauuuuuuu!

Bolivia maittia

SUCRE

Potosiko hotzetatik eta alturatik ihexi españolak Sucrera bajau ziela esaten daue.

Guri be edarto etorri jakun aldaketie.


Hortxe egon gitzen egun batzuk a la bartola. Beste euskaldun bat, asturiano eta Thailandesa bat ein genittun lagun. Asturianuak Bolivian hiruzpalau hilabete erueten zauen eta guri primeran etorri jakun. Herri dana kontroletan euen, herrixa, herrittarrak eta sator zulo danak. Konstituzinuan reformia zala eta, Sucren kanpainia eitten ibili zan beste Bilbotar bateaz. Berak esaten dau Sucre fatxas beteta dauela. Guri be antetzinua deittu duskue bertako pintadek: Oinarte EVO SI, EVO SI eta Sucrera heldu eta... EVO NO, la limpieza de los indios es democracia... astokeixa mordo bat irakurri dittugu. Honez gain, hirixa ez da Potosi moduko autentikua. Hemen jente diruduna eta kalien bizi dienak nahastuta ikusten die. Kotxe potentiauak, etxe señorialak... en fin, txiro eta aberatsen arteko diferentzia haundixaue.

Ondoko herri baten, Tarabukon hain zuzen be, domekero hego ameriketako merkaurik koloretsuena egoten zala esan zuskuen... eta hortxe fan gitzen gu be! Gainera konkistau bariko herritxo bat izen zala esaten daue. Bertaratu zien españolei lesino galanta emun eutziela. Herrixen gutxi izen arren, mendixetako harrixak erropaz jantzi eta asko zienan itxuria ein zauien. Halatabe españolak sartu eta gabien herrixen mozkortuta euzela... mendittik bajau eta han zazien danak akabau ein zauien. Bakarra itxi euien bizirik, gazte bat. Berau españolengana bialdu eueien mezuakin; "asko eta arriskutsuak ziela Tarabukon eta barriro ez fateko" .


















COCHABANBA


Biajia hasi gitzenetik gekixen Cochabanban geldiune luze xamarra eingo gauela... hasieran oso urrin ikusten gauen baina hementxe gaz! Hementxe gaz Mery eta Fernandon etxien. Eurak bi Colomiano die eta Luz Marin bittartez kontaktau dou eurekin. Lasai, lasai gaz; gustora! ixa etxien moduen. Eurekin haruntza eta honuntza gabitz. Aurreko baten etxe baten bizi dien gazte batzuk ezagutu genittun eta gazte oso oso interesantiak. Honeik be guri kriston lesinua emun zuskuen, pufa! ondio be zenbat daukouen ikasteko... jator-jatorrak! Aymarak die. Euren hizkuntza, kultura, egoeriak... badauko Euskal Herrixanan antzekotasuna. Elkarrizketa bat ein gauen eurekin, abisauko dou aurrerau nun irakurri leiken.


Atzo irratixen egon gitzen, Euskal Herrittar moduen. Kulturan inguruko irratzaio bat dauko Meryk eta hantxe. Gure mezua zabalketan. Urduritxo egon gitzen baina ein gauen zerbaitt...

Ba holaxe, susmua daukou Cochabanbak ondio be emungo dauela zer esana...

Bittartien ondo segi!
AURRERA BOLIE!

Potosi

Hementxe gaz, Potosin.
Bolivian.
4100 metrotan. Alturia igerten da, egun baten burukomin puntua, hurrengoko ondo,...

Hiri hau ospetsua da bere minengaittik. Españolek lur honeik konkistau zauienien hemengo minetatik zilar eta urre mordo bat lapurtu euien. Esaten dauien moduen, hona espata eta gurutziakin etorri zien. Aurrian eukien dana garbittu, eurena zana lapurtu. Sarraski honei esker "lehenengo" munduan parte gare eta bertakuak... Español horreikin batera euskaldun batzuk be ibili zien sarraskixetan.

Lapurreta eta zapalketa horrein arrastua gaur arteraino igarten da.
Gaur minetan egon gare eta bertako jentian umiltasuna, txirotasuna, bizi baldintza latzak...

Latza benetan.

Herrixan gainien dauen mendixai "Cerro rico" izena jarri zotzien españolek. Mendi barruan; zilarra, urria, kobria... euelako. Ta gaur ondion mendi barrutik metal ezberdinak ataraten jarraiketan daue. Hori bai xentimo gutxin ordez eta baldintza oso kaxkarretan. Hau bertatik-bertara ikusteko aukeria euki dou. Hautsa, iluntasuna, estutasuna, silikosixa... Hemengo langiliak 35 urteko bizi esperantzia daukie, atara kontuak! Gainera eguneko 35 peso ( 4 euro inguru ) irabazten daue soldatia daukienak. Beste batzuk ordia, metalen bat ataraten badaue ondo bestela esku hutsik etxera.

Dinamitia be 15 pesotan ( 2 euro ) eskuragarri dauko edozeinek. Euren lanien biherrezko tresna bat da.

Halatabe bertakuek zerbaitt berezixa daukie. Hasieran nahiko hotzak die, ez die larrei fixetan baina konfiantza apur bat hartzen dauienien jatorrak. Umetxuak gozada bat die.
Esaten daue herri honen sufrimendua garbi ikusten dala euren nortasunien. Egixa esan misterixo punto bat badaukie. Pasau dauiena pasauta be, euren ohitturei, sinismenei eta hizkuntza batzui tinko ebaketan dotze.

Karnabalak be Potosiraino heldu die ta konpartsa baten barruan disfrutetako aukeria euki dou. Jota integrauta ibili gitzen. Txaranga estiloko batekin kalien gora ta bera ibili ginen. Hori bai, hemen ohittura kurioso bat daukie: Kalejiran urteten dien danei goittik bera bustitzen dotzie ta gu be ez ginen librau. Erdi katarro bet be arrapau gauen, nahiz ta uda izen 4000 metrotan ez dau beroik eitten.

Halatabe trankil, osatu gare. Hemengo medizina batzuk hartu dittugu ta errekuperau gare.

Momentuz hau dana, hurrenguan gehixau.

Oharra: Aupa zuek! Hauteskunde ustel honeittan oztopo danen gainetik tinko eutsi dozuenoi. Aupa!!

Jira ta birako maratoia:

Lehenengo postuen enpataute:

1. Naiara U. eta Lartaun.